ಮನಃ-ಪರಿವರ್ತನೆ

ಎರಡು ವಾರಗಳಿಂದ ಈ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಬರೆಯಲಾಗದೇ ಇದ್ದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆಯಿರಲಿ, ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೋಗಲಾರೆ.

ಕಳಿಂಗ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಮೇಲಿನ ಕಥೆ. ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನ ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಗಿರಬಹುದಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿಡಲು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ. ೧೦ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದು.

ವರ್ಣಿಸಲೇನು, ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನಾಗಿದ್ದ ಆತ

ದೇವನಾಂಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಬದಲಾದ ವೃತ್ತಾಂತವ||ಪ|| 

ಬಹುದೀರ್ಘ ಸಮಯದಾ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ

ಆ ಸಂಜೆ ನಗು ಕಂಡಿತ್ತಾ ಅರಸನಲ್ಲಿ

ಕಳಿಂಗದೆದುರಿನಾ ವಿಜಯದಾ ಭರದಲ್ಲಿ

ಅ'ಶೋಕ' ಮರೆತಿದ್ದ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವನಲ್ಲಿ||೧|| 

ಹದ್ದಿಗೆ ಹಾವಿನ ಮೇಲಿನಾ ಅಸೆಯ ರೀತಿ

ಮಂತ್ರಿಮಾಗಧರಿಗೆ ಕಳಿಂಗದ ಮೇಲೆ ವಿಕೃತ ಪ್ರೀತಿ

ಕಳಿಂಗದಾ ಜನರು ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ ಆ ಶಬ್ದ 'ಭೀತಿ'

                                              ಹೋರಿ ಸತ್ತರಾ ವೀರ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಜಾತಿ||೨|| 

ರಾಜನಾ ಬಿಡಾರದಿ ವಿಜಯದಾ ಸಂತೋಷಕೂಟ

ತೃಪ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ ರಕ್ತದ ಮದ ಏರಿದ್ದ ಸಾಮ್ರಾಟ

ಮಾತಿತ್ತು, ಒಂದು 'ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಆತ ಇಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟ

ಎಂಬಂತೆ ನೋಡಬಯಸಿದ್ದ ತನ್ನ ಕ್ರೌರ್ಯದಾಟ||೩|| 

ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮಾತು ಮೀರಲಾಪುದೇ ಹೇಳಿ

ವಿಷಯ ಹರಡಿತ್ತು ಅರಮನೆಯಲ್ಲೆಡೆಯಲಿ

ಮಂತ್ರಿವೃಂದವು ಆತನಿಗಾ ದಾರಿ ತೋರುತಲಿ

ರಣರಂಗಕೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತರಾ ಮೂಡು ಸಂಜೆಯಲಿ||೪|| 

ದಾರಿಯಲಿ ಸುತ್ತೆಲ್ಲ ಹರಡಿತ್ತು ಸೂತಕದ ಭಾವನೆ

ಹೊಕ್ಕಿತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯಲಿ ರಾಜರಥ ರಣರಂಗವನೆ

ಮಾಡಿದ್ದ ಅಶೋಕವನಲ್ಲಿ ಉದ್ಗಾರ, "ಓ ದೇವನೇ"

ಈ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೌರ್ಯ ನನ್ನ ಹಮ್ಮಿಗೋಸ್ಕರವೇನೇ?||೫|| 

ನಿಂತಿತು ರಥ, ಇಳಿದನಾ ರಾಜ, ತೋದಿತ್ತು

ಅವನ ಪಾದ ರಕ್ತದಿಂದ, ಕಾಲಿಗೇ ಸೋಕಿತ್ತು

ಹೆಣದ ಬುರುಡೆ, ಅಲ್ಲಿ ಚೂರಾದ ಸ್ಥಿಪಂಜರವಿತ್ತು

ಸತ್ತಿದ್ದ ಬದುಕಿನ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೂ ಜೀವವಿತ್ತು||೬|| 

"ತನ್ನೊಬ್ಬನ ಲೋಭಕೀ ರೀತಿ ಬೇಜಾರು

ತನಗೇಕೆ ಬಂದಿತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದ ಮಂಪರು

ಯಾವ ಸಾರ್ಥಕತೆಗೆ ಈ ಜನರ ಕಣ್ಣೀರು

ಯಾರ ಶಾಪಕೆ ಹರಿದಿತ್ತು ಕಳಿಗದ ನೆತ್ತರು"||೭|| 

"ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು ಈ ದುಃಖ; ಈ ಅಳು;

ಮುಗ್ಧ ಜನರ ಜೀವನ ಬರಿ ಹಾಳು"

"ಏ ದೇವಾ, ಯಾಕೆ ನನ್ನ ಮನದೊಳು

ತೆಗೆಯಲಾರದೇ ಹೋದೆ ಮನಸ ಹೂಳು"||೮|| 

ಅಶೋಕನೆಂದಿಗೂ ಕಾಣದಾ ನೋವಿನ ಸೆಳಕು

ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಬೆಳಕು

ತೊಳೆದಿತ್ತು ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗಗಳ ಕೊಳಕು

ಶುದ್ಧವಾಗಿತ್ತವನ ತನು ಮನ ಹೊರಕು ಒಳಕು||೯|| 

"ಪಡುವಣದಿ ಮುಳುಗುತಿದ್ದ ಸೂರ್ಯನೂ ಕೂಡ

ಈ ಮುಗ್ಧ, ವೀರ ಜನರ ದುಃಖ ನೋಡ

ಲಾರದಾದನೇ ದೇವೆ, ನಾನೆಂತಹ ಮಾಡ

ಬಾರದ ತಪ್ಪ ಮಾಡಿದೆ, ಏನ ತೆರಲಿ ದಂಡ"||೧೦|| 

ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗೈದ "ಓ ಮಿತ್ರರೇ!

ನಾನೆಂದಿಗೂ ರಾಜ್ಯವಿಸ್ತಾರದ ಹೆಸರೆತ್ತಲಾರೆ

ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೆ ಅವರ ಹೆಸರುಳಿಸಲಾರೆ"

ಎಂದು ರಕ್ತಲೇಪಿತ ಖಡ್ಗವ ಕೈಬಿಟ್ಟನಾತ ಕೈಯಾರೆ||೧೧|| 

ಮೂಡಿದನಾತನಾ ಎದೆಯಲಿ ಅಹಿಂಸಾರವಿ

ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು ಇದು, ಈ ರಾಜ್ಯ; ಈ ಪದವಿ;

ಕಲಿಯಾಗೀ ಹೋರಿದಾತ ಆದನೇ ಶಾಂತಿಕವಿ
 "ಬುದ್ಧಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ" ಎಂದ ಮೌರ್ಯಕುಲರವಿ||೧೨||

ಮನುಜ...

ಯಾರ ಹೊಗಳಿಕೆಗೆ ಏನು ಬೆಲೆ;
ಯಾವ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಗೆ, ಏಕೆ ನಟನೆ
ದೇವನಿರುತ ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ
ಎಲ್ಲಬಲ್ಲವನ ಮೆಚ್ಚಿಸದೇ ದಕ್ಕೀತೆ ಸಗ್ಗ
ನಮ್ಮತನವ ನಾವು ಮರೆತು, ಜನರ
ವಿಚಾರಕೆ ಸಲ್ಲದ ಮನ್ನಣೆಯಿತ್ತು.

ಅನಂತ ಮನದ ಸುತ್ತ ಚಿಕ್ಕ ಬೇಲಿ ಹಾಕಿ
ಎಲ್ಲ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಬೆನೆಂಬ ಹೊಂಚಹಾಕಿ
ಬಣ್ಣದ ಕೋಟೆಯ ಮಧ್ಯದಲಿ ನಾವಡಗಿ
ನಮ್ಮ ಹಗಲುವೇಷಕೆ ನಾವೆ ನಾಚಿ
ನಮ್ಮದಲ್ಲದ ಬದುಕ ನಾವು ಬಾಳಿ
ಕಳೆದುಕೊಂಡೆವೆಂದು ಪರತಪಿಸಬಹುದೆ.

ಅನ್ಯರತಪ್ಪಿಗೆ ಭೂತಗನ್ನಡಿಯಿಟ್ಟು
ತನ್ನ ತಪ್ಪನು ಒಪ್ಪಿತಗೊಳಿಸಿ,
ವಾದದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದೆನೆಂದರೆ,ಮಾತಿನಲ್ಲಿ
ಮೀರಿದೆನೆಂದರೆ ಕ್ಷಮೆಯು ಉಂಟೇ;
ನಿಜದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿರದೆ ಮಾಡಿದ
ಪಾಪದೋಷಕೆ ಮುಕ್ತಿಯುಂಟೇ?

ಇರಲಾರದ ಭ್ರಮೆಯ ಮೂಡಿಸಿ
ಮನದ ಮೇಲೆ ಘಾಸಿಮಾಡಿ
ಬುದ್ಧಿಯುದ್ಧವ ಗೆದ್ದೆನೆಂದರೇನಂತೆ
ಗೆಲ್ಲಲಾದೀತೆ ನಿಜವ ಬುದ್ಧಿಮಾತ್ರಕೆ
ಸುಳ್ಳಿನಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಜವ ಸೇರಿ
ದಕ್ಕಬಹುದೇ ದಿಕ್ಕು, ದೇವಬಲ್ಲ!